Haarlemmerpoort

Opdrachtgever Stadsherstel Amsterdam
Producten van Gyproc, Isover
Locatie Amsterdam
Oplevering mei 2019
Type Droge afbouw
Segmenten Woningbouw
Bouwdeel Plafonds, Vloeren, Wanden
Type bouw Renovatie

Uitdagingen van het project

Het monumentale pand aan het Haarlemmerplein te Amsterdam is oorspronkelijk gerealiseerd als stadspoort voor het heffen van belastingen. Na een periode van functiewisselingen en verval is het gebouw in 2017 in handen gekomen van Stadsherstel Amsterdam. Deze zette in op en grootschalige duurzame renovatie waarbij het gebouw wordt geüpgraded tot huidige levensstandaarden zonder hierbij de monumentale karakteristieken te verliezen.

Binnen het Programma van Eisen vormen een aantal pijlpunten een rode draad voor de engineering van het project. “Hoge geluidswering, Bruikbaarheid, All-electric, duurzaam en zover mogelijk Energieneutraal” zijn dan ook de sleutelwoorden binnen de renovatie.

Het inpassen van het PvE binnen de bestaande kaders vraagt om grote mate van vakkundigheid van de Gyproc Professional. Binnen het gebouw zijn een grote diversiteit aan wanden, vloeren en plafonds gerealiseerd, elk gekozen voor hun specifieke eigenschappen. In deze elementen zijn eveneens de installaties als de monumentale constructie van het gebouw verwerkt. Hetgeen leid tot complexe bouwtechnische en bouwfysische uitdagingen.

Volledige beschrijving van het project 

In 1840 verrees, vlak bij de plek van de voorgaande poort, de huidige (vijfde) Haarlemmerpoort. Deze 19e - eeuwse poort werd geopend op 27 november 1840, toen koning Willem II, een dag vóór zijn inhuldiging, door deze poort de hoofdstad binnenreed.

De stadspoort is slechts een periode als poort en 'barrière' om heffing van stedelijke belastingen, richting Haarlem te innen, gebruikt. Al in 1851 bepaalde een nieuwe Gemeentewet van Thorbecke, dat plaatselijke belastingen de doorvoer en uitvoer van goederen niet mochten hinderen. Na een overgangsperiode werden de gemeentelijke accijnzen in 1866 afgeschaft, waarmee de poort haar voornaamste functie verloor.
Na verlies van haar oorspronkelijke functie heeft het gebouw meerdere functies gekend. Zo is het van 1866 tot 1961 (deels)gebruikt als politiepost. In 1967 kwam in het gedeelte rechts een afdeling van de Dienst der Publieke Werken. Kort daarna werd het voortbestaan van de poort opnieuw bedreigd door het plan om vanaf de Haarlemmer Houttuinen een brede verkeersweg met een aansluiting dwars door de poort aan te leggen. Slopen of verplaatsen was de vraag en het inmiddels vergevorderde verval ging door, totdat het gebouw in 1978 werd gekraakt. Door de krakers werd met instemming van de buurt vooral gelobbyd voor behoud door middel van een
woonbestemming en restauratie en renovatie.

RESTAURATIE
In 1975 werd door de gemeenteraad een krediet voor restauratie beschikbaar gesteld, maar subsidie van de rijksoverheid liet op zich wachten. Met de presentatie van woonfunctie voor de poort kwam de restauratiesubsidie beschikbaar. Na een twee jaar durende ingreep werden restauratie en verbouwing van de poort begin 1986 voltooid. In het poortgebouw zijn toen acht woningen en een aantal gesubsidieerde woonunits ingebouwd.

In 2017 kwamen de 17 wooneenheden in het gebouw leeg te staan in afwachting van een nieuwe restauratie. Eigenaar woningcorporatie Ymere wilde het poortgebouw van de hand doen omdat ze de gelden die benodigd zijn voor verbouwing liever anders besteedt. In februari 2018 werd bekend dat Stadsherstel Amsterdam de nieuwe eigenaar wordt. Stadsherstel Amsterdam zet in op een grootschalige duurzame renovatie.

Grootste uitdaging
De grootste uitdaging binnen het project betreft het inpassen van een hoog ambitieniveau binnen een monumentale omgeving. Om deze uitdaging te volharden is een combinatie van maatregelen en op elkaar afgestemde systemen noodzakelijk.

INTEGRALE UPGRADE TOT DUURZAAM GEBRUIK
Voor de huidige renovatie heeft opdrachtgever ingestoken op integrale verduurzaming op gebieden
energiegebruik, geluidsisolatie en wooncomfort. De ambitieniveaus zijn voor dit 180 jaar oude gebouw gezet op nieuwbouw niveau of beter. Hetgeen met de beschikbare ruimte tot riante uitdagingen leidde.

Om de ambitie om te zetten in een technisch haalbaar concept was integrale kennis vanuit de gehele bouwkolom gewenst. SBB binnenafbouw werd door hoofdaannemer “Van De Hengel” benaderd voor de afbouw. SBB ondersteunde vanaf het eerste moment op bouwfysische en bouwtechnische vlakken, waardoor een zo optimaal mogelijke inpassing van het PVE binnen de bestaande kaders bereikt is.

Geluidsisolatie en bruikbare volumes
Geluidsoverlast is de meest voorkomende klacht in de woningbouw. Een goede geluidsisolatie kan behaald worden door veel massa toe te passen in de scheidingsconstructies. Ditgeen gaat echter ten kosten van de bruikbare ruimten binnen de bestaande ruimten.
Om een zo goed mogelijke geluidsisolatie tussen naast elkaar gelegen appartement te verkrijgen met een zo beperkt mogelijk volume is er gekozen voor de Gyproc woningscheidende uit te voeren als dubbel skelet wand met AcouStud profielen (akoestisch ontkoppeld met IVI-regels), Gyproc dB beplating en een stoot- en krasvaste Rigidur toplaag.

De contactgeluidsisolatie van boven elkaar gelegen appartementen is geoptimaliseerd door de vloeren te voorzien van zwevende Rigidur E30MW estrich elementen. Voor de luchtgeluidsisolatie zijn er verlaagde plafonds aangebracht met een dubbele beplating Gyproc RF 15 mm (deze zorgt tevens voor de gevraagde brandwerendheid van 60 minuten) in combinatie met steenwol in
het plenum.

het samenstel van deze horizontale scheidingsconstructie presteert beter dan het Bouwbesluit vraagt voor woningnieuwbouw (hetgeen is bevestigd middels geluidsmeting na realisatie).
Tenslotte is rondom de appartementen een, middels Nevima IVI-regels, akoestisch ontkoppelde voorzetwand gerealiseerd, met hoogwaardige isolatie, om zowel verkeersgeluid van buiten als flankerende geluidoverdracht door de wanden van het gebouw te minimaliseren.
Tussen bijeenkomst en woonfunctie is een specifieke plafondopbouw samengesteld met akoestische
ontkoppeling om maximale geluidsisolatie tussen de functies te waarborgen.

Thermische schil
Binnen het project is de thermische schil verbeterd door, naast het bestaande dak aan de buitenzijde te isoleren, een thermische voorzetwand te plaatsen aan de binnenzijde van de buitengevels. Uit Rc berekeningen is gebleken dat het gebruik van houten profielen een licht hogere prestatie geeft dan het gebruik van GypFrame profielen, vandaar de keuze hiervoor. Dit skelet is weer geplaats op akoestische ontkoppelde IVIregels en volledig geïsoleerd.
Deze constructie behaalt een warmteweerstand boven de Rc = 3,75 m2K/W. Hiermee wordt de buitengevel van dit monumentale pand bijna opgewaardeerd tot het nieuwbouw niveau.

De opwaardering van de thermische, gezamenlijk met de nieuwe kozijnen welke zijn geplaatst door de aannemer, een gefundeerde basis voor het behalen van energielabel A en het dusdanig reduceren van benodigd verwarmingsvermogen dat het geheel all-electric (gasloos) kan worden uitgevoerd.

Kapconstructie
De grootste uitdaging voor SBB ligt in dit gebouw op de bovenste verdieping. Hier is er voor gekozen om de monumentale karakteristieke eiken houten balken constructie in het zicht te houden. Ook op deze verdieping lag het ambitie niveau voor de geluidsisolatie zeer hoog. SBB heeft hier geadviseerd alle woning- en gangscheidende wanden uit te voeren in een dubbelskelet frame met Gyproc beplating. De wanden zijn zo geplaatst dat zoveel mogelijk van de houten dakconstructie zichtbaar blijft of een bruikbaar volume ontstaat.

De kap is uitgevoerd met een dubbellaags gipsplafond waarbij gekozen is de benodigde isolatie aan de buitenzijde aan te brengen. Hierdoor bleef de monumentale kapconstructie zoveel mogelijk in het zicht. Om een zo goed mogelijke geluidsisolatie te realiseren is vanuit de wanden een 1,2m brede strook hoogwaardige isolatie boven het plafond aangebracht. Waarmee de omloop voor flankerende geluid substantieel verlengd.

Producten

Gipsvezelplaat voor stoot- en krasvaste Metal Stud wanden
Verticale profielen voor een optimale geluidsisolatie
Gipskartonplaat voor gladde Metal Stud wanden en plafonds
Gipsplaat de slanke, geluidsisolerende Metal Stud wanden en plafonds

Gebruikte systemen