Huis van Delft
Houttuinen 27
2611DX Delft
Nederland
Situatiebeschrijving
Huis van Delft: waar techniek en kunst elkaar ontmoeten
Huis van Delft is niet zomaar een gebouw; het is een ode aan vakmanschap, innovatie en esthetiek. Dit project, gelegen naast het station van Delft, moest een statement zijn: een plek waar architectuur, techniek en kunst samenkomen.
Dit unieke pand bevat verschillende publieke ruimtes, zoals de Innovation Gallery, een auditorium voor nationale en internationale evenementen en een sterrenrestaurant. Op de tweede tot en met de vijfde verdieping van het Huis van Delft zijn 53 woningen gerealiseerd. Maar de échte eyecatcher bevindt zich op de begane grond in de vorm van een uniek kunstwerk van 2.000 m², gerealiseerd met handgemaakte tegels van Koninklijke Tichelaar Makkum.
In eerste instantie was Punt Systeembouw betrokken door Intos om mee te denken over de plafond- en wandafbouw in een aantal publieke ruimtes. Maar al snel werd duidelijk dat dit geen standaard plafond- of wandafwerking zou worden. Het project had vanaf het begin een uitzonderlijke samenloop van eisen: geluidsisolatie, ruimteakoestiek, brandveiligheid, installatietechniek, theatertechniek, zware tegelafwerkingen, bijzondere vormen, beperkte logistiek en werken op grote hoogte.
Onze werkzaamheden bij Huis van Delft werden gefaseerd opgezet. Wij zijn gestart vanuit huisje 2b en vervolgens verder door het gebouw richting Delft Marketing, de VVV, de Innovation Gallery, entreegebieden, facilitaire ruimten en het auditorium. In deze aanmelding nemen wij jullie mee in ons verhaal rondom de uitdagingen en onze oplossingen binnen dit project.
Uitdaging
Uitdagingen:
Binnen het Huis van Delft stond Punt Systeembouw voor een uitzonderlijke afbouwopgave. De uitdagingen die wij zijn tegengekomen, hangen voor ons allemaal samen met de overkoepelende complexiteit van dit project. Namelijk het creëren van een gebouw dat niet alleen voldoet aan de hoogste technische eisen, maar ook de artistieke visie van Koschuch Architects en kunstenaar Job Smeets tot leven brengt.
De standaardoplossingen waren veelal niet toepasbaar. Iedere ingreep had namelijk invloed op meerdere onderdelen van het project, waardoor techniek, uitvoering en esthetiek voortdurend integraal op elkaar moesten worden afgestemd.
Van alle uitdagingen hebben wij ervoor gekozen om de volgende aspecten verder toe te lichten in onze aanmelding. Dit zijn de elementen die dit project voor ons echt uniek hebben gemaakt.
1. Ontwikkelen van een constructief betrouwbaar plafondsysteem
De plafonds van Huis van Delft zijn ontworpen als omgekeerde Delftse gevels, met trapgevels, klokvormen en schuine dakvlakken. Voor ons betekende dit dat wij een bouwkundige en akoestische constructie moesten realiseren die de vorm van het ontwerp exact volgde, maar ook voldoende massa en draagkracht had, uitvoerbaar bleef en daarnaast ruimte liet voor installaties, brandschermen, theatertechniek en onderhoud.
In eerste instantie is gekeken naar oplossingen met koven en metalstudplafonds. Tijdens de verdere engineering bleek dat deze benadering onvoldoende zekerheid gaf. De belasting uit de afwerking en de massa die nodig was voor de geluidsisolatie zorgden ervoor dat er te veel afhangers en constructieve hulpvoorzieningen nodig zouden zijn.
Daarmee ontstond de hoofdvraag van het project: hoe wordt een metalstudplafond gerealiseerd dat qua vorm bijna als een kunstobject is ontworpen, maar technisch moet presteren als een zware, akoestische en constructief betrouwbare afbouwconstructie?
2. Akoestische eisen per ruimte
Volgens het akoestisch advies van Peutz moesten de publieke ruimten akoestisch worden gescheiden van onder meer de bovenliggende woningen. Daarbij golden zware eisen voor luchtgeluid, contactgeluid, nagalm en installatiedoorgangen.
Hoewel de verschillende ruimtes binnen het Huis van Delft in uitstraling en opbouw familie van elkaar zijn, waren de technische eisen per ruimte verschillend. Voor huisje 1 gold onder meer een luchtgeluidisolatie van R_A ≥ 55 dB, terwijl voor de Innovation Gallery en het auditorium aanzienlijk zwaardere eisen golden, waaronder R_A,pop ≥ 65 dB en L_nT,A ≤ 30 dB.
Bij de plafonds met deze hogere eisen moest rekening worden gehouden met een minimale plafondmassa van circa 60 kg/m², voldoende minerale wol, een minimale plenummaat en aanvullende staalconstructies om de plafondconstructie verantwoord te kunnen dragen. Dat zijn eisen die je niet oplost met alleen een standaard metalstudplafond.
3. Realiseren van hoge voorzetwanden
Naast de plafonds zijn ook de wanden rondom in de uitwerking meegenomen. De publieke ruimten grenzen aan woningen en andere functies. Daardoor moesten ook de wanden bijdragen aan de geluidsisolatie.
In de basis is gewerkt met metalstud-voorzetwanden, minerale wol en meerlaagse beplating. Op diverse posities waren verzwaarde achterconstructies nodig om de kunstelementen akoestisch verantwoord te kunnen ophangen en volledig vrij te houden van de achterliggende constructie.
Een extra aandachtspunt was de hoogte van de wanden. Op sommige plaatsen gaat het om wandhoogten tot circa 12,8 meter. Een voorzetwand van die hoogte gedraagt zich niet meer als een gewone voorzetwand. Door de hoogte, de massa en de latere afwerking moesten aanvullende constructieve ontkoppelingsvoorzieningen worden geïntegreerd. De wand bleef daarbij wel onderdeel van de doos-in-doosconstructie.
Daarbij moest ook rekening gehouden worden met brandwerende eisen van de wanden in combinatie met de akoestische ontkoppelingen.
4. Maatvoering gevel
De buitengevel was voor een belangrijk deel bepalend voor de vorm van de plafonds. De contouren van de trapgevels, klokgevels en zadeldaken in de gevel moesten terugkomen in de vorm van de binnenzijde. De plafonds moesten dus niet alleen technisch goed zijn, maar ook visueel kloppen.
Daarbij stonden de verschillende niveaus niet haaks op de voorgevel. Dat maakte de maatvoering lastig, vooral bij de ruimten rond de Innovation Gallery en de entree, waar ook sprake is van doorzichten en een glazen loopbrug. Hier moest de onderzijde van het plafond exact in de juiste lijn worden gebracht.
Voor onze monteurs betekende dit dat niet alleen de constructiemaat belangrijk was, maar vooral de uiteindelijke zichtmaat. Een kleine afwijking in de onderconstructie zou later zichtbaar worden in de lijnen van het plafond of in de aansluiting met het tegelwerk. Daarnaast speelde de maatvoering van de tegels een belangrijke rol in het aanzicht van het geheel.
5. Integratie van brandschermen binnen complexe plafondvormen
Een van de lastigste onderdelen was de integratie van de brandschermen. Deze schermen waren nodig in verband met de brandveiligheid en de bescherming van de woningen boven de hoge ruimten.
Ieder huisje is voorzien van meerdere brandschermen. Deze schermen zijn geleverd en gemonteerd door de cascorbouwer. Het bestaat uit een rolscherm met aan beide uiteinden een stalen kokerprofiel voor de geleidingsrails. Omdat deze brandschermen een vast gegeven waren, vormde het ook een uitdaging om deze op een verantwoorde wijze te verwerken, met inachtneming van alle gestelde eisen. Alleen op dit onderdeel zijn wij al verschillende uitdagingen tegengekomen.
Een van de knelpunten is dat het brandscherm onzichtbaar in het plafondplenum moet worden verwerkt. Hiervoor moet een doorlopende sparing worden gemaakt in het geluidsisolerende plafond. Daarmee ontstaat een spanningsveld tussen brandveiligheid en akoestiek: het brandscherm moet brandwerend aansluiten op de bouwkundige constructie, maar door die aansluiting wordt de akoestisch ontkoppelde plafondconstructie plaatselijk onderbroken. We konden niet ontkomen aan het verwerken van een smalle sleuf in het plafond waaruit het brandscherm zou komen wanneer dat nodig was. Ter plaatse van die smalle sleuf wordt dus het gehele plafond tot aan de bouwkundige vloer onderbroken.
Een ander knelpunt is de complexe bouwkundige situatie. De brandschermen liggen niet vrij in een eenvoudige wand- of plafondopbouw, maar worden opgenomen langs de gevel en ter plaatse van huisjes. De uitdaging was dat een brandscherm in de basis een rechte en functionele lijn vraagt, terwijl het plafond juist bestaat uit schuine, verspringende en gebogen vormen.
De laatste uitdagingen waren de positie en bereikbaarheid van de schermen. Het brandscherm was dicht tegen de gevel geplaatst, waardoor er eigenlijk weinig montageruimte is. Tevens moest het gehele brandscherm te allen tijde nog bereikbaar zijn via de loopbruggen die boven het plafond waren gerealiseerd.
6. Uitvoering & kwaliteitsborging
Door de complexiteit van dit project willen wij als Punt Systeembouw dat de kwaliteit constant gewaarborgd en gemonitord wordt. Het gaat niet alleen om het monteren volgens tekening, maar ook om het voortdurend controleren of de onderdelen op de juiste manier zijn gemonteerd.
Hierbovenop komt dat de kunstenaar tijdens de werkzaamheden elementen van zijn kunstwerk aanpaste. Dat vroeg van ons niet alleen alertheid, maar soms ook creativiteit in het bedenken van oplossingen. In de eerste plannen werd op meerdere posities rekening gehouden met tegelwerk als afwerking. Later zijn bepaalde afwerkingen aangepast naar houten elementen. Dit heeft invloed op de afbouw, toch moest de onderconstructie nog steeds blijven voldoen aan de eisen.
Met name de combinatie van massa en vorm was bepalend. Een akoestisch plafond vraagt massa. Een vormplafond vraagt maakbaarheid. Een tegelafwerking vraagt stijfheid en vlakheid. En in dit project moesten die drie uitgangspunten tegelijk worden opgelost.
Video testimonials
Punt Systeembouw - Huis van Delft
Oplossing
1. Ontwikkelen van een constructief betrouwbaar plafondsysteem
In het begin is er gekeken naar een doos-in-doosgedachte. Dat lag niet alleen akoestisch gezien voor de hand, maar was feitelijk ook nodig om de overdracht van het geluid zoveel mogelijk te beperken naar de omliggende ruimten. Tevens realiseer je dan dat je meer vrijheid hebt om de vorm van het plafond en geïntegreerde installaties te realiseren. In theorie was dit een logische benadering, in de praktijk bleek het niet haalbaar.
Samen met INTOS en Gyproc is er gezocht naar een oplossing waarbij de vorm van het plafond niet alleen als een dragend principe werd opgebouwd, maar ook aan alle gestelde eisen zou voldoen.
Na het doorontwikkelen van nog andere oplossingen door middel van wanden, koven en plafonds, is er uiteindelijk gekozen voor een systeem met schenkels. Deze schenkels vormden als het ware de akoestisch ontkoppelde ruggengraat van het plafond en volgen de ruwe vorm van de huisjes.
Tussen en tegen deze schenkels konden vervolgens de Gyproc-plafondsystemen worden opgebouwd. Deze fungeerden dan weer als de ribben van de constructie. Dit principe gaf ons de mogelijkheid om de vorm van het ontwerp beheersbaar te maken. Eerst werd de contour bepaald, daarna werd het plafond technisch opgebouwd met de juiste profielen, isolatie en beplating. Daarmee ontstond een oplossing die per ruimte kon worden aangepast, maar wel vanuit één herkenbaar basisprincipe werd benaderd.
Per huisje werden de uitdagingen groter, maar konden we vasthouden aan onze basisgedachte, waarbij we goed konden inspelen op de te creëren oplossingen.
Er is begonnen met de entree van de appartementen. Dit plafond is een akoestisch naadloos plafond. De basisophangconstructie is ook hier de schenkels, voorzien van een Plagyp-onderconstructie waartegen de akoestische platen van OWA zijn bevestigd.
Daarna volgde huisje 1. De afwerking van zowel de wanden als het plafond zou uiteindelijk bestaan uit tegelwerk. Hier begon de uitdaging van het gewicht, de akoestische eisen, het brandscherm en de maatvoering.
In de Innovation Gallery en het auditorium is hetzelfde basisprincipe toegepast. Door de akoestische eisen in combinatie met het gewicht is hier binnen het basisprincipe een additionele staalconstructie toegevoegd.
2. Akoestische eisen per ruimte
Door de verschillende eisen per ruimte heeft het engineeren van de akoestische eisen zich gedurende het project verder ontwikkeld. De dragende staalconstructie die aanwezig is in de Innovation Gallery en het auditorium vroeg namelijk om een andere benadering dan de andere ruimten. Deze constructie is ook akoestisch ontkoppeld om de geluidsisolatie te waarborgen.
De oplossing van deze uitdaging lag in het laag voor laag benaderen van de constructie per ruimte. Eerst de bouwkundige draagstructuur, dan de akoestische opbouw, vervolgens de vorm, daarna de aansluitingen en pas daarna de uiteindelijke afwerking. Gyproc-systemen zijn ingezet als maatwerkconstructies waarin geluidsisolatie, massa, stabiliteit, afwerking, tegelbelasting, vormvrijheid en uitvoerbaarheid zijn samengekomen. De plafonds en wanden zijn niet benaderd als standaard droge afbouw, maar als technisch samengestelde prestatiesystemen.
In samenwerking met Gyproc zijn deze eisen vertaald naar specifieke wand- en plafondsystemen, inclusief aangepaste massa, spouwdiepten, minerale wol, ontkoppeling, dilataties, staalconstructies en speciale beplating.
3. Realiseren van hoge voorzetwanden
De wandopgave binnen Huis van Delft is uitzonderlijk omdat de wanden niet alleen als afwerking functioneren, maar als integraal onderdeel van de akoestische, bouwkundige en architectonische prestatie van het gebouw.
De basisconstructie bestaat uit betonnen wanden met een massa van circa 600 kg/m³. Daarvoor zijn verschillende Gyproc-voorzetwandconstructies ontworpen, afgestemd op de gebruiksfunctie en de akoestische eis per ruimte. Voor de Innovation Gallery en het auditorium liep dit op tot RA,pop ≥ 65 dB. De benodigde wandhoogte beïnvloedt de stabiliteit en uitvoerbaarheid sterk. Daarnaast moesten de wanden bestand zijn tegen zware afwerkingen, waaronder tegelwerk van circa 30 kg/m².
Voor de Innovation Gallery en het auditorium is in de basis gekozen voor een zware Gyproc Impact R-voorzetwand. De wanden bestaan uit een GypFrame-skelet van 125 mm met 100 mm ISOVER Sonepanel in het skelet en daarbij een driedubbele Rigidur H-beplating van 12,5 mm. Samen levert deze beplating circa 45 kg/m² massa. Door de toevoeging van de akoestisch ontkoppelde staalconstructie is deze oplossing verder aangescherpt. Hierdoor kon de wandconstructie volledig los worden gehouden van de achterconstructie, wat belangrijk is voor de akoestiek en stabiliteit bij de grote wandhoogte.
Op verschillende plaatsen in het gebouw, waaronder de lange zijde van het auditorium en de Innovation Gallery, is de wand voorzien van extra geluidsabsorberende bekleding. Dit is opgebouwd uit een houten regelwerk gevuld met steenwol, dat is afgewerkt met een akoestisch doek. Deze laag is niet primair bedoeld voor geluidsisolatie, maar voor de ruimteakoestiek en afwerking van het auditorium.
4. Maatvoering gevel
Om deze uitdaging goed aan te kunnen, hebben wij in het begin van het project de verantwoordelijkheid voor de engineering van de basistekeningen naar ons toe getrokken. Door de complexiteit van het project is er bij aanvang gekozen om een digitale inmeting uit te laten voeren door middel van een point cloud. Deze meetdata vormde de basis voor een puntenwolk en is vervolgens verwerkt in het 3D-model.
De basis voor de maatvoering wordt gevormd door de unieke buitengevel. De vorm van het plafond is gelijkwaardig aan deze tegels. De hoogte varieert tussen de 9,0 meter + peil en 12,8 meter + peil. De constructie van het plafond is circa 250 mm dik. Met name bij de trapgevels moest de binnenmaat van de trappen een veelvoud zijn van de keramische tegels. De kunstenaar wilde geen voegen, daarom was er feitelijk geen maattolerantie.
Door het toepassen van schenkels werd het realiseren van de vormen eenvoudiger. De gehele schenkels hebben we opgedeeld in losse stukken die eenvoudig aan elkaar konden worden gekoppeld door middel van een puzzelstukverbinding. Belangrijk waren wel de referentiepunten van waaruit begonnen moest worden. Deze moesten constant met elkaar op één lijn liggen.
De schenkels stonden parallel aan de achtergevel, omdat dit het grootste gedeelte van het plafond betreft. De voorgevel loopt echter niet parallel met de achtergevel; hierin zit een verdraaiing van circa 15 graden. Hierdoor werd de lengte van de schenkel langer.
Belangrijke aandachtspunten waren de deels aangebrachte installatieonderdelen. De ophanging van de schenkels mocht daar niet mee in aanraking komen. Met name bij de loopbruggen hebben we creatief moeten zoeken naar verantwoorde oplossingen.
Het Huis van Delft is niet alleen voor onze werkvoorbereiders, maar zeker ook voor onze monteurs een uitdaging geweest, waarbij veel creativiteit en visualiserend vermogen is gevraagd. Zo was er dagelijks contact tussen werkvoorbereiding en bouwplaats om de juiste gegevens uit het 3D-model te halen, zodat dit goed gerealiseerd kon worden.
5. Integratie van brandschermen binnen complexe plafondvormen
De oplossing van de brandschermen is gevonden in brandwerende rekwerken en voorzetwanden. Deze zijn opgebouwd uit regelwerk dat aan de buitenzijde van de wanden is voorzien van de benodigde brandwerende beplatingen. De binnenzijde is voorzien van een geperforeerde stalen plaat, welke de absorptie van het geluid moet bewerkstelligen.
Voor wat betreft de Innovation Gallery en het auditorium kwamen er gedurende het project nog verschillende aspecten bij. Zo werd het plafond van het auditorium omgezet naar een houten spantenplafond, wat een andere opbouw vroeg ter plaatse van het brandscherm. Het auditorium had tevens nog een extra verduisteringsscherm nodig. Het verduisteringsscherm is tussen de verstevigde aluminium stijlen van de glasvliesgevel aangebracht en als zodanig ook geïntegreerd in de koofconstructie van het brandscherm.
De toepassing van de brandschermen binnen het Huis van Delft vroeg om een integrale technische oplossing. De opgave bestond vooral uit het beheersen van de aansluitdetails: brandwerend, akoestisch verantwoord, constructief geborgd en uitvoerbaar binnen de beperkte ruimte van het plafond. Juist deze samenloop van eisen maakt de brandschermen tot een kritisch detail binnen het project.
6. Uitvoering & kwaliteitsborging
Punt Systeembouw heeft kwaliteit hoog in het vaandel staan; wij zijn KIWA-KOMO-gecertificeerd. Er is nauwe controle en samenwerking tussen werkvoorbereiding en uitvoering. Zo houden wij zelf ook onze kwaliteitscontrole op niveau en ontwikkelen wij ons verder binnen onze branche.
Wij zijn tijdens dit project gemonitord en gecontroleerd door onze partners. In eerste instantie door INTOS, maar ook door constructeur ABT. Daarnaast zijn er tijdens de werkzaamheden verschillende momenten geweest waarop wij externe toetsingen hebben georganiseerd met Gyproc en Peutz. Uit deze rapportages bleek dat de bedachte details in de praktijk de beoogde resultaten behaalden en zelfs boven verwachting waren.
Los van bovenstaande oplossingen is in onze ogen het behaalde succes mede te danken aan de vroege betrokkenheid bij het project. Wij verzorgden niet alleen de uitvoering van plafonds en wanden, maar ook een belangrijk deel van de technische uitwerking van de metalstudconstructies.
SLOT
Huis van Delft is voor Punt Systeembouw B.V. een project waar wij met trots op terugkijken. De combinatie van complexe elementen maakte dit een project waarin vakmanschap en engineering voortdurend samen moesten komen.
We zouden nog meer aspecten kunnen benoemen die we tijdens de uitvoering van dit project zijn tegengekomen, waarbij we onze creativiteit hebben ingezet. We hebben ons echter beperkt tot een aantal zaken die van belang zijn om een goed beeld te geven van de afbouwaspecten. Wij nodigen jullie dan ook heel graag uit voor een persoonlijke rondleiding in het Huis van Delft.
Huis van Delft is een iconisch gebouw voor Delft en een bijzonder project voor de Nederlandse afbouwwereld. Wij zijn trots op alle collega’s, partners en vakmensen die hieraan hebben meegewerkt.
Gerelateerde producten
Gerelateerde systemen
